അടിച്ചമർത്തൽ ഒരിക്കലും ആശയങ്ങളെ തോൽപ്പിച്ചിട്ടില്ല.
ജനാധിപത്യത്തിൽ പ്രതിഷേധം ഒരു അവകാശമാണ്. വിദ്യാർത്ഥികൾക്കെതിരായ ബലപ്രയോഗവും ആക്രമണവും ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ ശക്തിയുടെ അടയാളമല്ല, മറിച്ച് ആത്മവിശ്വാസക്കുറവിന്റെ പ്രതിഫലനമാണ്. ജനാധിപത്യത്തിന്റെ കരുത്ത് പ്രതിഷേധത്തെ പരിഗണിക്കുന്നതിലാണ്, പ്രതിഷേധക്കാരെ അടിച്ചമർത്തുന്നതിലല്ല. (dr. elsie oommen on delhi student protest)
ഭയപ്പെടുത്തുന്നതിലൂടെ അനുസരണം സൃഷ്ടിക്കാമെന്ന വിശ്വാസമാണ് അധികാരത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ മിഥ്യാധാരണ. ചരിത്രം വീണ്ടും വീണ്ടും തെളിയിച്ചിട്ടും ഓരോ ഭരണകൂടവും ആവർത്തിക്കുന്നത് ഇതേ തെറ്റാണ്.
ഡൽഹിയിലെ വിദ്യാർത്ഥി പ്രതിഷേധങ്ങളെ വെറും രാഷ്ട്രീയ പ്രതിഷേധമായി മാത്രം കാണുന്നത് വലിയ അബദ്ധമായിരിക്കും. അധികാര ധാർഷ്ട്യത്തോടും അവഹേളനത്തോടും പ്രതികരണശേഷി നഷ്ടപ്പെടാത്ത ഒരു തലമുറയുടെ സമര പ്രഖ്യാപനമാണത്.
ഇന്നത്തെ ജെൻ-സി തലമുറയെക്കുറിച്ച് പലരും തെറ്റായി വിധിയെഴുതിയിരുന്നു. ഇവർ പ്രതിഷേധിക്കുന്നത് സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിൽ മാത്രമായിരിക്കും, തെരുവിലിറങ്ങില്ല, പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഏറ്റുവാങ്ങില്ല, സംഘടിതമായി പോരാടില്ല എന്നിങ്ങനെ. എന്നാൽ സമൂഹത്തിന്റെ സഹിഷ്ണുതയുടെ അതിർവരമ്പ് കടന്നാൽ, നിശ്ശബ്ദത എത്ര വേഗം പ്രതിരോധമായി മാറുമെന്ന് ചരിത്രം നമ്മെ വീണ്ടും പഠിപ്പിക്കുന്നു. ഡൽഹിയിലെ തെരുവുകൾ ആ പാഠം വീണ്ടും ഓർമ്മിപ്പിക്കുകയാണ്.
അധികാരം ജനങ്ങൾ നൽകുന്നതാണ്; അത് ജനങ്ങളിലേക്ക് തന്നെ തിരിച്ചുപോകുകയും ചെയ്യും. പി.ആർ. പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ നിർമ്മിക്കുന്ന പ്രതിച്ഛായകളും അധികാരത്തിന്റെ അകലത്തിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന ബഹുമാനവും, കാലിനടിയിലെ മണ്ണ് ചോർന്നുപോകാൻ തുടങ്ങിയാൽ നിമിഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ തകരും. ദരിദ്രരെയും പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടവരെയും ഭയപ്പെടുത്തിയും, മതത്തെയും സംസ്കാരത്തെയും രാഷ്ട്രീയ ആയുധമാക്കിയും, അപമാനത്തിലൂടെ എതിരാളികളെ നിശ്ശബ്ദരാക്കിയും അധികാരം നിലനിർത്താമെന്ന ധാരണ ഇന്നത്തെ സമൂഹത്തിൽ കൂടുതൽ കാലം നിലനിൽക്കില്ല.
ഈ പ്രതികരണത്തെ വിശദീകരിക്കാൻ മനഃശാസ്ത്രത്തിന് വ്യക്തമായ ഭാഷയുണ്ട്.
Psychological Reactance എന്ന സിദ്ധാന്തം പറയുന്നത്, ഒരാളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം ബലമായി നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു എന്ന് തോന്നുമ്പോൾ, ആ സ്വാതന്ത്ര്യം തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള പ്രേരണ കൂടുതൽ ശക്തമാകുമെന്നാണ്. പ്രതിഷേധത്തെ അടിച്ചമർത്താൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഓരോ നടപടിയും, പലപ്പോഴും കൂടുതൽ ശക്തമായ പ്രതിഷേധത്തിനുള്ള ഇന്ധനമായി മാറുന്നത് അതുകൊണ്ടാണ്.ചരിത്രം അതിന്റെ തെളിവുകളാൽ നിറഞ്ഞതാണ്. ജാലിയൻവാലാബാഗ് കൂട്ടക്കൊല ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തെ അവസാനിപ്പിച്ചില്ല; അത് കൂടുതൽ ശക്തമാക്കി. അമേരിക്കയിലെ Civil Rights പ്രസ്ഥാനത്തിൽ പ്രതിഷേധക്കാർക്കെതിരായ അതിക്രമങ്ങൾ ജനാഭിപ്രായത്തെ പ്രസ്ഥാനത്തിന് അനുകൂലമാക്കി. ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ Soweto വിദ്യാർത്ഥി പ്രക്ഷോഭവും, ടുണീഷ്യയിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച മുല്ലപ്പൂ വിപ്ലവവും (Jasmine Revolution) ഇതേ സത്യം തന്നെയാണ് ആവർത്തിക്കുന്നത്—അടിച്ചമർത്തൽ പലപ്പോഴും അധികാരത്തിന്റെ വിജയമല്ല; അതിന്റെ പതനത്തിന്റെ തുടക്കമാണ്.
ഇവിടെ മറ്റൊരു മനഃശാസ്ത്ര പ്രതിഭാസവും കാണാം—Reappropriation. ഒരു വിഭാഗത്തെ അപമാനിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന പദം, അതേ വിഭാഗം അഭിമാനത്തിന്റെ പ്രതീകമായി ഏറ്റെടുക്കുന്ന പ്രതിരോധ മനഃശാസ്ത്രം. ചരിത്രത്തിൽ പലവട്ടം ഇത് സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്.
“കോക്ക്രോച്ച്” എന്ന പ്രയോഗത്തെ യുവാക്കൾ ഏറ്റെടുത്തതും അതുകൊണ്ടാണ്. വെറുപ്പിന്റെ പ്രതീകമാക്കാൻ ശ്രമിച്ച വാക്കിനെ അവർ അതിജീവനത്തിന്റെ പ്രതീകമാക്കി മാറ്റി. സന്ദേശം ലളിതമാണ്: “നിങ്ങൾക്ക് ഞങ്ങളെ വെറുക്കാം. അപമാനിക്കാം. ഇല്ലാതാക്കാൻ ശ്രമിക്കാം. പക്ഷേ ഞങ്ങൾ നിലനിൽക്കും.”
Social Identity Theory പ്രകാരം, സ്വന്തം വേദനയും വികാരങ്ങളും അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്ന കൂട്ടായ്മകളിലേക്കാണ് മനുഷ്യർ ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നത്. “നമ്മൾ ഒരുമിച്ചാണ്” എന്ന ബോധം ഒരു പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഊർജമാണ്. ഒരു ചിഹ്നമോ ഒരു ഹാഷ്ടാഗോ ഒരു വാക്കോ പോലും അതുകൊണ്ടാണ് രാഷ്ട്രീയ ശക്തിയായി മാറുന്നത്.
ഇവിടെ Underdog Psychologyയും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. എന്ത് സാഹചര്യത്തിലും അതിജീവിക്കാൻ കഴിയുന്ന ജീവിയായി കോക്ക്രോച്ചിനെ കാണാറുണ്ട്. അവസരങ്ങൾ നിഷേധിക്കപ്പെട്ടാലും, സമൂഹം അവഗണിച്ചാലും, സമ്മർദ്ദങ്ങൾക്കിടയിലും പൊരുതി മുന്നേറേണ്ടി വരുന്ന സ്വന്തം ജീവിതത്തെ അനേകം യുവാക്കൾ അതിൽ കാണുന്നു. അതുകൊണ്ട് അത് അപമാനത്തിന്റെ പ്രതീകമല്ല; അതിജീവനത്തിന്റെ പ്രതീക്ഷയാണ്.
പൊതുവേദികളിൽ അധികാര പ്രയോഗങ്ങൾ അപമാനത്തിന്റെ ഭാഷയാകുമ്പോൾ, ജനങ്ങളുടെ ചിന്ത പ്രതിഷേധത്തിന്റെ പ്രവൃത്തിയാകും. ആത്മാഭിമാനം മുറിവേൽക്കുന്ന ഓരോ നിമിഷവും പുതിയൊരു “പ്രതിഷേധ തിരിച്ചറിയൽ” (Protest Identity) രൂപപ്പെടും. ചരിത്രം ഒരു കാര്യം മാത്രമാണ് പഠിപ്പിക്കുന്നത്: ജനങ്ങളെ ഭയപ്പെടുത്തി കുറച്ചുകാലം നിശ്ശബ്ദരാക്കാം; പക്ഷേ അപമാനിച്ച് ഒരിക്കലും കീഴടക്കാനാവില്ല. ഓരോ അധികാരവും ഓർക്കേണ്ട ഒരു സത്യമുണ്ട്. അടിച്ചമർത്തലിന്റെ ഓരോ പ്രഹരവും, അടുത്ത പ്രതിരോധത്തിന്റെ വിത്ത് പാകുകയാണ്.
ലേഖനം തയ്യാറാക്കിയത്:
അധികാരം മറക്കുന്ന ചരിത്രപാഠങ്ങൾ
ഡോ. എൽസി ഉമ്മൻ
കൺസൾട്ടൻ്റ് സൈക്യാട്രിസ്റ്റ്
മെഡിക്കൽ ട്രസ്റ്റ് ഹോസ്പിറ്റൽ, എറണാകുളം
